نظام آموزش ایران در شرف تحول است.

نظام آموزشی ایران پس از پشت سر گذاشتن بحران کرونا، بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی اخیر، با چالش جدیدی روبروست. فاصله گرفتن چند ده مدرسه ممتاز و خاص از بدنه آموزشی کشور موجب شده تا همه خانواده‌ها انتظار ویژه‌ای از نظام آموزشی کشور داشته باشند. نرخ رشد ایجاد مدارس خصوصی و خانگی صعودی‌ست و مدارس کنونی علیرغم هزینه‌های گزاف نتوانسته‌اند نظر مساعد خانواده‌ها را جلب نمایند.

اهرم با گردهم آوردن تیمی کارآزموده متشکل از متخصصان تعلیم و تربیت، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، سازه، ادبیات، خلاقیت، فکرپروری و کسب‌وکار زنجیره جامعی از خدمات مورد نیاز مراکز آموزشی برای موفقیت در دل این تحول را ارائه کرده‌است.

اهرم شریک مراکز توسعه فکری در موفقیت است.

تحول نظام آموزشی بریتانیا؛ یک موردکاوی

در اوایل دهه ۲۰۰۰، نظام آموزشی بریتانیا با چالش‌های بزرگی روبه‌رو بود. کیفیت مدارس در بسیاری از مناطق کشور کاهش یافته و فاصله‌ای چشمگیر میان مدارس ممتاز و مدارس عادی شکل گرفته بود. سال ۲۰۰۲ نقطه عطفی در این مسیر بود؛ زمانی که والدین و فعالان آموزشی در بریتانیا با مطالبه‌گری‌های گسترده، از دولت خواستند تا به نواقص موجود رسیدگی کند. آن‌ها به‌دنبال اصلاحات جدی بودند تا نسل‌های آینده در محیطی بهتر و با امکانات بیشتر تحصیل کنند.

در پاسخ به این فشارها، دولت بریتانیا در سال ۲۰۱۰ برنامه‌های اصلاحی گسترده‌ای را به تصویب رساند. یکی از کلیدی‌ترین تحولات، معرفی «آکادمی‌ها» بود؛ مدارسی که به‌طور مستقل از شوراهای محلی اداره می‌شدند و آزادی بیشتری در مدیریت خود داشتند. این مدارس با حمایت نهادهای خصوصی و غیردولتی، فرصت‌های تازه‌ای برای ایجاد نوآوری‌های آموزشی به دست آوردند. شرکت‌های فعال در حوزه آموزش نیز در همین دوران شروع به توسعه راهکارهای نوین کردند؛ از ارتقاء زیرساخت‌های فیزیکی تا بهره‌گیری از تکنولوژی‌های پیشرفته مثل کلاس‌های هوشمند.

در طول دهه ۲۰۱۰، این تحولات با سرعت بیشتری به جلو رفتند و تا سال ۲۰۱۸، بسیاری از مدارس بریتانیا به محیط‌های یادگیری مدرن تبدیل شدند. والدین که نقشی اساسی در آغاز این جریان داشتند، اکنون شاهد رشد چشمگیر کیفیت آموزشی بودند. معلمان از روش‌های سنتی فاصله گرفتند و برنامه‌های آموزشی مبتنی بر مهارت‌های قرن بیست و یکم به کانون توجه قرار گرفت. این داستان موفقیت، نشان‌دهنده هم‌افزایی بین مردم، دولت و شرکت‌های آموزشی در راستای بهبود آینده نظام آموزشی بریتانیا است.

ArchaicModernn

شکاف کیفیت در ایران گسترده است.

ایران سال‌هاست که در آزمون PISA که یک آزمون بین‌المللی برای ارزیابی دانش‌آموزان سراسر دنیاست شرکت نکرده‌است. لیکن نتایج آخرین آزمون‌های تیمز و پرلزی که در ایران برگزار شده است حاکی از شکاف عمیق کیفیت و عدالت آموزشی است.

نتایج آزمون تیمز نشان می‌دهد بیش از ۶۰ درصد دانش‌آموزان ایرانی عملکردی ضعیف‌تر از معمولی دارند. یعنی موفق به یادگیری دروس خود نشده‌اند. این در حالی است که تنها ۱۵ درصد ایشان عملکرد خوب و بالاتر داشته‌اند. پراکندگی نتایج این آزمون بیانگر توفیق اقلیتی محدود که در مدارس غیردولتی کلان‌شهرهایی چون تهران، تبریز، اصفهان، مشهد و کرج درس می‌خوانند و بازماندن اکثریتی است که در مدارس دولتی مشغول به تحصیل هستند.

در میان مدارس غیردولتی نیز این فاصله به چشم می‌خورد، اندک مدارس خاص و ممتاز با شهریه‌های گزاف و همراه کردن خانواده‌ها، دانش‌آموزان خود را به خوبی با علم روز، تکنولوژی، مهارت‌های فکری و زندگی مجهز می‌کنند. درحالیکه سایر مدارس غیرانتفاعی در این زمینه هنوز توفیق نیافته‌اند.

مطالبه‌گری خانواده‌ها و بحران اقتصادی مراکز آموزشی آغازگر تحول

بحران کرونا، تعطیلی مدارس و آموزش بر بستر آنلاین موجب شد خانواده‌ها بیش از پیش بر تحصیل کودکان خود نظارت کرده و در این زمینه دغدغه داشته باشند. مشاهده تفاوت میان معلمان و مربیان مدارس پیشتاز و سایر مراکز نیاز خفته خانواده‌ها به ارتقاء کیفیت آموزش کودکان خود را بیدار کرد. با توجه به شهریه گزافی که خانواده‌ها برای تحصیل فرزندان خود می‌پردازند، این نیاز مطالبه‌گری ایشان برای کیفیت آموزش، فضای آموزشی و مهارت‌آموزی فرزندان خود را ایجاد کرد.

در سمت مقابل کمبود معلم، پایین بودن حقوق معلمان به نسبت سایر مشاغل، کسری بودجه دولت و آموزش و پرورش و شرایط سخت اقتصادی مدارس و مهدکودک‌ها موجب شده این مراکز در تنگا قرار بگیرند.

در این بین مدارس خصوصی و خانگی در حال رواج پیدا کردن است، مدارسی که آزادی عمل بیشتری نسبت به همتایان دولتی و غیر دولتی خود دارند و می‌توانند به این بحران‌ها پاسخ گویند.

راهکاری عمومی نمی‌تواند پاسخ این مسئله باشد.

ارائه یک راهکار عمومی در سطح دولت، وزارتخانه و کشور نمی‌تواند گره از مشکل نظام آموزشی باز کند. هر آموزشگاهی در جامعه محلی خود دارای جایگاه و ویژگی‌های منحصر به فرد است. هر آموزشگاهی نقاط قوت و ضعف خود را دارد و هر جامعه‌ی محلی فرصت‌ها و تهدید‌های مخصوص به خود را برای آموزشگاه ایجاد می‌کند. لذا راه‌حلی یکپارچه و سراسری جز اتلاف منابع ارزشمند حاصل دیگری نخواهد داشت.

پاسخ به این چالش نیازمند ارزیابی دقیق و شخصی‌سازی راهبرد به ازای هر آموزشگاه است.

راهکاری تک بعدی نمی‌تواند پاسخ این مسئله باشد.

ارائه راهکاری هرچند با کیفیت و قوی در یک جنبه به خصوص نمی‌تواند پاسخگوی این چالش‌ باشد. تعلیم و تربیت کودکان جوانب گسترده‌ای دارد که هریک علاوه بر اثر مستقیم با تاثیرگذاری بر سایر عوامل نیز بر این فرآیند اثر می‌گذارد.

پاسخ به این چالش نیازمند نگاهی چند بعدی به مسئله و راهکاری همه جانبه است.

راهکار اهرم کلید توسعه است.

اهرم با بیش از پنج سال سابقه و بیش از ۳۰۰ هزار ساعت خدمات آموزشی و پژوهشی، راهکاری متناسب با این چالش توسعه داده‌است. راهکاری جامع که همه ابعاد تحول از آموزش معلمان و مربیان تا ارائه فوق‌برنامه‌های ویژه خانواده‌ها در بر می‌گیرد. راهکاری مبتنی بر نیاز منحصربه فرد هر مرکز که با ارزیابی مرکز، آموزش راهبر توسعه مرکز و تدوین برنامه توسعه آغاز می‌گردد.

راهکار اهرم نیازهای جامعه محلی را در نظر می‌گیرد، با تشکیل شبکه توسعه می‌یابد، قابل توسعه است و هر زمان می‌توان بخشی از آن را انجام داد، مهارت‌محور است و بینش تمامی ذینفعان را هدف می‌گیرد.

نیازسنجی و ارزیابی مرکز

آموزش و آگاه‌سازی مدیران و معاونین

آموزش و آگاه‌سازی والدین

آموزش و توانمندسازی مربیان

تولید محتوی ویژه کودک و خانواده

اصلاح و بازنویسی مدل آموزشی

مشاوره خانواده

طراحی بازی و اسبابِ بازی

برگزاری رویداد با موضوعیت کودک

مبلمان و غنی‌سازی محیط

غنی‌سازی محیط شهری / روستایی

به‌سازی، مشاوره و نگهداری

آگاهی افزایی و رویدادهای اجتماعی

زنجیره ارزش اهرم

 

نیازسنجی و ارزیابی مراکز

پیش از هر کاری مرکز آموزشی توسط متخصصان اهرم به دقت ارزیابی می‌شود. این ارزیابی به تیم اهرم کمک می‌کند تا برنامه توسعه منحصربه‌فرد آموزشگاه را تدوین نماید و در وقت و هزینه آموزشگاه صرفه‌جویی نماید.

آموزش و آگاه‌سازی مدیران و معاونین

مدیر آموزشگاه و تیم آموزشی وی گزارشی جامع از وضعیت مرکز خود دریافت خواهند کرد. سپس براساس این گزارش این تیم در خصوص توسعه مرکز آموزش‌های لازم از جمله اصول توسعه، مدل ارزیابی و فرآیند توسعه مرکز را خواهند آموخت

آموزش و آگاه‌سازی والدین

والدین آگاه علاوه بر اینکه فضای تعلیم و تربیت را در خانه فراهم می‌کنند با حمایت از کادر آموزشی مدرسه و همراهی با برنامه‌های مدرسه برای رشد و تعالی فرزندانشان موجب تسریع در توسعه مرکز می‌شوند. یک مرکز به روز و توسعه یافته ارتباط مستحکمی با والدین کودکان خود دارد. لذا آموزش والدین یک امر ضروری و با اولویت است.

آموزش و توانمندسازی مربیان

معلمان و مربیان مرکز به عنوان اهرم توسعه فکری می‌بایست برای کار با نظام جدید آموزش دیده و با آن همراه شوند. با توجه به تعامل مستقیم این عزیزان با کودکان نظام جدید آموزش مرکز باید مطابق با نظر ایشان بهینه شده و در کار آزموده شود.

تولید محتوای ویژه کودک و خانواده

ایجاد فضای آموزشی برای کودکان و خانواده از طریق محتوای علمی مناسب می‌تواند یادگیری خارج از مرکز را تعمیق کرده و اوقات خوشی برای خانواده به وجود آورد. مراکز با ارائه این بسته‌ها می‌توانند اثرگذاری و نفوذ در خانواده را بیش از پیش افزایش دهند.

اصلاح و بازنویسی مدل آموزشی

براساس ارزیابی انجام شده و بازخورد معلمان و مربیان از نظام آموزشی جدید مدل آموزشی اصلاح و بازنویسی خواهد شد. طراحی دروس و فوق‌برنامه‌ها انجام شده و برای اجرای بهینه برنامه‌ریزی می‌شود.

مشاوره خانواده

ارائه خدمات مشاوره به خانواده‌ها علاوه بر حل مشکلات ارتباطی و آموزشی ایشان که یکی از بحران‌های نسل امروز است می‌توان به درآمدزایی مرکز و کادر آموزشی نیز کمک نماید و رابطه مرکز و خانواده‌ها را تحکیم بخشد.

طراحی بازی و اسباب بازی

بازی یکی ابزارهای قدرتمند آموزش در نظام آموزش توسعه یافته است. با طراحی بازی‌های متناسب با دروس و فعالیت‌ها فوق‌برنامه علاوه بر بهبود کیفیت آموزش، نشاط و تعامل میان کودک و کادر آموزشی افزایش می‌یابد.

برگزاری رویداد با موضوعیت کودک

گردهم جمع شدن خانواده‌ها، بازی و یادگیری جمعی می‌تواند هدف مرکز برای برگزاری رویداد باشد. حل مشکلات خانواده‌ها، ترویج نمونه‌های موفق و همدلی خانواده‌ها در حمایت از مرکز و فرزندان پیامدهای این دست رویدادها است.

مبلمان و غنی‌سازی محیط

محیط غنی یکی از ارکان تعلیم و تربیت کودکان و آموزش خانواده‌ها است. استفاده از مبلمان، گرافیک محیطی، تفکیک فضاها به شیوه مدرن و اختصاص فضا به تناسب آموزش و مهارت‌آموزی منجر به توسعه فکری کودکان و آگاهی خانواده‌ها می‌گردد.

غنی‌سازی محیط شهری / روستایی

غنی‌سازی محیط می‌تواند به محیط جامعه نیز وارد شود. آگاه‌سازی عموم جامعه و سایر اعضای خانواده می‌تواند در رشد و تعالی کودک تاثیر بسزایی بگذارد.

به‌سازی، مشاوره و نگهداری

تیم علمی اهرم همواره در جستجوی جدید‌ترین متدها، سنجش کارایی آن و پیدا کردن راهبرد بهینه ماژولار برای ارائه به مراکز است. همواره به روز بودن مزیتی است که اهرم برای مراکز به ارمغان می‌آورد. توسعه مرکز امری دائمی است و اهرم با پشتیبانی اصولی و انتقال دانش به مراکز، مراکز را در این زمینه یاری می‌دهد.

آگاهی‌افزایی و رویدادهای اجتماعی

برگزاری رویداد در سطح جامعه محلی و جامعه بزرگتر علاوه بر ایجاد نشاط راهکار مناسبی برای ایجاد آگاهی جمعی است. برگزاری این رویدادها موجب فرهنگ‌سازی و توسعه جامعه در سطح کلان می‌شود.

زنجیره ارزش توسعه فکری

اهرم با گردهم آوردن تیمی کارآزموده متشکل از متخصصان تعلیم و تربیت، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، سازه، ادبیات، خلاقیت، فکرپروری و کسب‌وکار زنجیره جامعی از خدمات مورد نیاز مراکز آموزشی برای موفقیت در دل این تحول را ارائه کرده‌است.